Презентация "Арадай аман зохёол"

Слайд #1

Арадай аман зохёол

Бэлдэгшэ: Цыбенова Дарья,
Хамниин дунда hургуулиин
4-дэхи ангиин hурагша
.

Слайд #2

Шэнжэлэгдэхэ зуйл хадаа буряад хэлэнэй оньhон угэнууд болно. 
Шудалха зуйл хадаа арадай аман зохёол 
Шэнжэлэлгын гол зорилго: арадай аман зохёолой оньhон угэнуудтэй, тэдэнэй удха, шанар шэнжэнуудтэй танилсажа,буряад оньhон угэнуудые 
Ород хэлэнтэй сасуулан шэнжэлгэ

Слайд #3

Шэнжэлэлгын практическа хэрэглэлгэ:
Оньhон угэнууд тухай hонирхоhон зон аман ба бэшэмэл хэлэлгэдээ зубоор хэрэглэхэ, хэлэнэйнгээ мэдэсэ дээшэлуулхэ

Слайд #4

Удхаараа болон жанрнуудайнгаа онсо шэнжээр зарим ушарта бии бололгоороо ород арадуудай  оньhон угэнууд ооhэд хоорондоо адлирхуу удхатай

Слайд #5

Удхаараа:
Ури хуугэдтэ зорюлhaн;
Эжы абадай, убгэд хугшэдтэ зорюулhан 
Худэлмэри, ажалда зорюулhан
Эбтэй эетэй байдалда зорюулhaн 
Нэгэдэлдэ зорюулhан;
Харилсаанда зорюулhан

Слайд #6

Оньhон үгэнүүд
Айл зоной ами нэгэн,
Турэл зоной туhоо нэгэн.
Хуршэ зон зан нэгэтэй,
База зон бариса нэгэтэй 
Шэмхэхэhээ нэгэ мяхатай,
Шэбэнэхэhээ нэгэ угэтэй.
Ури тулбэреэрээ сагаан,
Оохэн зузаагаараа сагаан.

Слайд #7

Жороо үгэнүүд.
Булта багшын хойноhоо гоеор, уранаар, түргөөр дабтана.
Таа бү таа тарган таршаа,
Заа бү заа заан газаа,
Туу бү туу талам дутуу,
Шуу бү шуу шуран бушуу.

Слайд #8

Таабаринууд.
Хадада жалжагы гутал. (шэхэн)
Гээгээгүй аад, бэдэрдэг, гэмтээгүй аад, еолодог. (гахай)
Хүүр-хүүр дуутай, хүхэ торгон дэгэлтэй. (гулабхаа)
Дүрбэн хүн нэгэ малгайтай. (стол)
Аяга соо алаг булаг. (нюдэн)
Сагаан поли, хара хүрэнгэтэй. (ном)
Мүльhэн дээрэ мүнгэн шагта. (hара)
Үбэлдөөш зундааш нэгэ үнгэтэй. (хасуури)
Үбэлдөө сагаан, зундаа боро. (шандаган)
Саахар гэхэдэм хүйтэ дааба. (саhан)
Аха дүү хоер бэе бэеэ хүсэжэ ядаа. (hара, наран)

Слайд #9

Онтохонууд.
Онтохонууд болбол арад зоной, амитадай ажабайдал, абари зан дээрэhээ үндэhэлжэ, hонирхолтойгоор тааруулжа, аман үгөөр зохеогдоhон рассказууд юм. Онтохонууд гурбан янзын илгаатай.
Амитад тухай
ажаhуудалай онтохонууд
шэдитэ (волшебные)