Сабактын темасы :"Соз туркумдору"(5 класс)

Слайд #1

Сүйлөмдүн мүчөлөрү
Орус тилинде сүйлөм бир нече маанилүү элементтерден турат, алар сүйлөм мүчөлөрү деп аталат. Алар ар кандай функцияларды аткарып, грамматикалык жактан туура жана мазмундуу билдирүүнү түзүүгө жардам берет.
Нургүл Жороева

Слайд #2

Тема
Субъект сөз болуп жаткан предметти билдирген сүйлөмдүн башкы мүчөсү. Предмет «Ким?», «Эмне?» деген суроолорго жооп берет. Ал зат атооч, ат атооч, сан же сөздүн башка бөлүгү менен туюнтылышы мүмкүн.

Слайд #3

Предикат
Предикат - сүйлөмдүн баш мүчөсү, предикат субъекттин кыймыл-аракетин же абалын билдирген. Предикат «Эмне кылат?», «Ал эмнени билдирет?» деген суроолорго жооп берет. Ал этиш, зат атооч же сын атооч аркылуу билдирилет.

Слайд #4

Кошумча
1
Түз объект
Кыймыл багытталган предметти билдирген кошумча.
2
Кыйыр кошумча
Кыймыл аткарылып жаткан же ага карата айтылган предметти билдирген кошумча.
3
Предлогдук толуктооч
Предикатка предлог аркылуу кошулуучу объект.

Слайд #5

Аныктама
макул болду
Жыныс, сан жана учурда аныкталып жаткан сөзгө дал келген аныктама.
Ыңгайсыз
аныкталып жаткан сөзгө туура келбеген аныктама.
Колдонмо
Зат атооч аркылуу туюнтулган аныктамалардын өзгөчө түрү.

Слайд #6

Жагдай
1
жерлер
Иш-аракеттин ордун көрсөткөн жагдай.
2
Убакыт
Аракеттин убактысын көрсөткөн жагдай.
3
Иш-аракет режими
Иш-аракетти жасоонун жолун же ыкмасын көрсөткөн жагдай.

Слайд #7

Сүйлөм мүчөлөрүнүн түрлөрү
Негизги
Субъект жана предикат.
Кичинекей
Кошумча, аныктама, жагдай.
Жалпы
Башка мүчөлөр тараткан депутаттардын сунуштары.
Бөлүнбөгөн
Башкалардан обочолонбогон сүйлөм мүчөлөрү.

Слайд #8

Сүйлөм мүчөлөрүнүн грамматикалык формалары
Тема
Зат атооч, ат атооч, сан атооч
Предикат
Этиш, зат атооч, сын атооч
Кошумча
Зат атооч, ат атооч
Аныктама
Сын атооч, ат атооч, ат атооч
Жагдай
Тактооч, предлог менен зат атооч