Ч .Айтматов "Ак кеме"(5 класс)

Слайд #1

Ч.АЙТМАТОВ «АК ПАРАЙЧЫ»
Чыңгыз Айтматов – кыргыз улутундагы көрүнүктүү советтик жазуучу. Анын “Ак пароход” романы Кыргызстандагы жаш баатырдын турмушун баяндап, адам менен жаратылыштын байланышын таасирдүү чагылдырат.
Нургүл Жороева

Слайд #2

Романдагы тарыхый жана маданий контекст
1
СССРдин кулашы
Роман Союз тараган мезгилде жазылган, анын мазмунуна, кабылдуусуна өз изин калтырган.
2
Кыргыз маданияты
Чыгармада кыргыз элинин каада-салтын, жашоо-турмушун, жаратылыш менен байланышын ачык чагылдырат.
3
Социалдык өзгөрүү
Китепте модернизация жана урбанизациянын кыргыз элинин салттуу жашоо образына тийгизген таасири тууралуу суроолор көтөрүлөт.

Слайд #3

"Ак кемедеги" темалар жана символизм
1
Адам менен жаратылыштын мамилеси
Роман адам менен аны курчап турган дүйнөнүн гармониялуу жанаша жашоо темасын ачат.
2
Балалык жоготуу
Повестте чоңоюу темасы козголуп, бала кездеги аңкоолуктун, бейкүнөөлүктүн жоголушу чагылдырылган.
3
Социалдык карама-каршылыктар
Чыгармада модернизация, урбанизация жана алардын салттуу жашоо образына тийгизген таасири маселелери көтөрүлөт.

Слайд #4

Баяндоо структурасы жана адабий каражаттар
Биринчи адам баяны
Роман баланын атынан айтылып, окурманга окуяларга анын көзү менен кароого мүмкүндүк берет.
Символизм жана метафоралар
Автор чыгарманын терең маани-маңызын ачып берген бай символизм, метафораларды колдонгон.
Поэтикалык тил
Айтматовдун назик поэтикалык тили романга лирикалык жана медитациялык үн берет.

Слайд #5

Мүнөздөмөлөрү жана өнүгүүсү
Негизги каарман
Бала чоңдор дүйнөнүн катаал чындыгын бара-бара түшүнүп, балалык наивдуулуктун жана аруулуктун образы.
Чоң эне
Акылдуу, боорукер кемпир, каада-салтты сактоочу, адам менен жаратылышты байланыштыруучу.
Чоң аталар
Алар келечек муундарга кыргыз маданиятынын баалуулуктарын өткөрүп, акылмандык менен турмуштук тажрыйбаны чагылдырат.

Слайд #6

Жаратылыштын жана айлана-чөйрөнүн ролу
Тоолор
Чыгармада түбөлүктүүлүктү жана табияттын күчүн символдоштурган Кыргызстандын залкар тоолору негизги роль ойнойт.
Көлдөр
Көлдөр, анын ичинде Ак пароход, негизги иш-чаралар өтө турган маанилүү жерлер.
Токойлор
Чытырман токойлор каармандарды курчап, алардын жашоосунун бир бөлүгүнө айланып, адам менен жаратылыштын биримдигин баса белгилейт.

Слайд #7

"Ак пароход" символу катары
Балалык кыял
Бала үчүн "Ак пароход" өзүнүн туулган жеринен тышкаркы белгисиз жана сырдуу дүйнөнүн кыялын чагылдырат.
Өтүп бараткан салт
Пароход ошондой эле заманбап цивилизациянын келишин жана эски, салттуу жашоонун кетишин билдирет.
Муундардын байланышы
Ак пароход бала менен анын чоң атасы, ар кайсы доордун өкүлдөрүнүн ортосундагы байланышчы болуп калат.

Слайд #8

Критикалык кабыл алуу жана мурас
Critical Aclaim
“Ак пароход” романы сынчылар тарабынан жогору бааланып, Чыңгыз Айтматовдун мыкты чыгармаларынын бири катары таанылган.
Эл аралык таануу
Чыгарма көптөгөн тилдерге которулуп, Советтер Союзунан тышкары кеңири таанылган.
адабиятка таасири
Айтматовдун Борбордук Азиядагы советтик жана постсоветтик адабияттын өнүгүшүнө зор таасири болгон.
Маданий мурас
Роман Кыргызстандын маданий мурасынын ажырагыс бөлүгү жана анын улуттук өзгөчөлүгүнүн чагылышы болуп калды.