Призентация "TASVIRIY SAN’AT DARSLARIDA O’QUVCHILAR IJODIY QOBILYATLARINI RIVOJLANTIRISH VA YUKSALTIRISH"

Слайд #1

MAVZU:  
TASVIRIY SAN’AT DARSLARIDA O’QUVCHILAR IJODIY QOBILYATLARINI RIVOJLANTIRISH VA YUKSALTIRISH

Слайд #2

Bugungi kunda mamlakatimiz maktablari uchun yangi pedagogik texnologiya asosida tayyorlanadigan dastur, darslik va o‘quv-metodik qo‘llanmalariga qo‘yiladigan talablar va ularning ilmiy-pedagogik asoslari xususida qator pedagogik qo‘llanmalar yaratildi1. Bu qo‘llanmalarda zamonaviy o‘qitish va ta’limning yangi tizimi, modeli, yangi pedagogik texnologiya, didaktika, metodika, Davlat ta’lim standard va o‘quv dasturlari bo‘yicha talqin etilishi ko‘rsatilib, asoslab berilgan. Shunga ko‘ra, har bir o‘quv predmeti bo‘yicha dastur, darslik, o‘quv-metodik qo‘llanmalarni yaratish bilan birga, ulami o‘qitish texnologiyasi, didaktikasi va metodikasi ishlab chiqiladi.
Shu jumladan, «Tasviriy san’at» o‘quv fanining ham o‘qitish texnologiyasi, didaktikasi va metodikasini qayta ko‘rib chiqish zarurati tug‘ildi.

Слайд #3

Zamonaviy jamiyatda ro'y berayotgan innovatsion jarayonlar ta'lim va tarbiya tizimiga o'zgarishlar kiritishga xizmat qilmoqda. Bolaning shaxsiyatining ichki dunyosini shakllantirish masalalari ustuvor yo'nalish hisoblanadi. Shu munosabat bilan, pedagogik jamoa yosh o'quvchining hissiy jihatdan kuchli irodali sohasini rivojlantirishga, yosh avlodning his-tuyg'ulari va his-tuyg'ularini shakllantirishga yordam beradigan yangi shakl va usullarni faol ravishda izlaydi. Ushbu ta'lim qidiruvida estetik ta'limga alohida e'tibor qaratiladi, bu ta'limning ushbu yo'nalishi orqali boshlang'ich maktab yoshidagi bolalarning ma'naviy rivojlanishiga bevosita ta'sir ko'rsatishi mumkin

Слайд #4

Ijodiy shaxsni shakllantirish hozirgi bosqichda pedagogik nazariya va amaliyotning eng muhim vazifalaridan biridir. Buning eng samarali vositasi-bolaning tasviriy faoliyati

Слайд #5

Maktabda tasviriy san'at bolalar tomonidan ijodiy faoliyat (chizmachilik, modellashtirish, badiiy modellashtirish, aplikatsiya va h.k.) orqali o'zlashtiriladi, bu esa o'quv - tarbiya motivatsiyasini oshirish, o'quvchilarning badiiy-ijodiy qobiliyatlarini va manfaatlarini ro'yobga chiqarish imkonini beradi. Tasviriy san'at ko'p qirrali va juda qiziqarli mavzudir, shuning uchun ishda iloji boricha turli xil texnikalar, texnikani qo'llash juda muhim, shuning uchun har bir bolani qiziqtirishi va ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishga hissa qo'shishi mumkin

Слайд #6

Bolaning ko'p qirrali ijodiy shaxsini shakllantirish menga ta'lim jarayoniga yangi pedtexnologiyalarni joriy etishni, ijodiy qobiliyatlarni yanada muvaffaqiyatli rivojlantirishga yordam beradigan dars shakllari va usullarini tanlashni, o'quvchilarning aqliy va amaliy faoliyatini tasviriy san'atni o'qitishning maqsad va vazifalariga muvofiq faollashtirishni ta'minlashni talab qildi. Innovatsion pedagogik texnologiyalarni joriy etishning dolzarbligi ta'lim jarayoniga yangilangan yondashuv, intellektual-ijodiy, mustaqil faoliyatga qodir shaxsni shakllantirish zarurati bilan bog'liq.
Tasviriy san'at darslarida talabalarning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish uchun quyidagi ta'lim usullaridan foydalanish mumkin:

Слайд #7

"Kashfiyotlar" usuli. Ijodiy faoliyat yangi g'oya – kashfiyot yaratadi.
Shaxsiy va jamoaviy qidiruv faoliyati usuli. Qidiruv faoliyati o'quvchilarning ijodiy faoliyatini rag'batlantiradi, barcha mumkin bo'lgan to'g'ri echimni topishga yordam beradi.
Cheklovlar tizimida erkinlik usuli. Bir tomondan, o'quvchilarning ijodiy qobiliyatlarini doimo keng imkoniyatlar palitrasida faollashtirish va boshqa tomondan, cheklovga qat'iy rioya qilishni o'rgatish.
Taqqoslash usuli. Ijodiy fikrlashni faollashtirish usuli. Darslarda bir xil vazifani hal qilish uchun ko'p tomonlama imkoniyatlarni ko'rsatish kerak.
Kognitiv faoliyatning eng samarali rag'batlantirilishi-mening darslarimda yaratishga harakat qiladigan muvaffaqiyat holati.
Ijodiy qobiliyatlarni rivojlantirish uchun tasviriy san’at darslarining ahamiyati juda katta, chunki u juda qimmatli xususiyatlarga ega. 
Kurs ishimning mavzusi- “ Tasviriy san’at darslarida o’quvchilar ijodiy qobilyatlarini rivojlantirish va yuksaltirish”. Shu manbaa va omillarni o’z faoliyatim mobaynida dars jarayonida tadbiq qildim:

Слайд #8

Mavzu: Oydin tundagi daraxtni tasvirlash.
Darsning maqsadi:
a) O’quvchilarning rangtasvirga oid bilimlarini oshirish, tabiatni chizishga o’rgatish. Ranglarning xilma – xilligi, kompozisiyasi, yechim va uning ahamiyati, ranglash texnikasi, buyoqlar tuyinganligi, issiq va sovuq ranglar, turli vaqtlardagi daraxtlarning kurinishini tasvirlashni o’rgatish.
b) O’quvchilarni estetik ruhda tarbiyalash, tabiatga nisbatan mehrini o’yg’otish, tasviriy san’atning tabiatdagi go’zal kurinishlaridan zavqlantirish.
v) O’quvchilarning manzara janriga oid bilimlarini, go’zallikni ko’ra olishini rivojlantirish.
Darsning jihozi:
a) O’qituvchi uchun: O’zbekiston xalq rassomlari O’.Tansiqboyev, N.Qoraxan, I.Haydarov asarlari reproduksiyasi, o’qituvchining o’zi tayyorlagan, o’quvchilarning ishlaridan kurgazmali suratlar, foto rasmlar, slayd va b.
b) O’quvchilar uchun: rasm daftar, qalam, akvarel, suv, qil qalam, toza latta va b.
Darsning rejasi:
Tashkiliy qism. 2-3 daqiqa.
O’tilgan mazuni baholash va mustaxkamlash. 7-10 daqiqa.
Yangi mavzuning bayoni. 10-13 daqiqa.
O’quvchilarning mustaqil ishlari. 15-20 daqiqa.
Uyga vazifa va darsni yakunlash. 2-3 daqiqa.

Слайд #9

Darsning borishi:
Manzara san’ati tashqi dunyoning go‘zalligini aks ettirish bilan insonga ijobiy ta’sir etuvchi kuchga ega. Shuning uchun rassom tabiat olamini eng nozik, tipik holatlarini, rang garmoniyalarini anglab, tabiatga nisbatan bo‘lgan estеtik munosabatini bildiradi.
Manzara asarida inson shaxsi, aql zakovatini, ichki tuyg‘ularini tasvir orqali qo‘shiq qilib kuylaydi va tabiat obrazini yaratadi. Misol tariqasida I.Lеvitanning «Vladimrka», «Abadiy sokunlik uzra»,I.Shishkinning , «O‘rmon yiroqliklari», V.Mеshkovning «Ural haqida o‘ylar» asarlarini kеltirish mumkin.

S.Qosimova “Kuz”.

Слайд #10

Tasviriy san’atdagi manzara janriga oid asarlari insonda tabiatga va go‘zallik fazilatlarini shakllantiradi. Rassomlar tarixiy va maishiy mavzudagi asarlarda bеvosita manzaraga ham murojat qiladilar etyud, eskizlar yozadilar. Bu holda manzara kartinada qo‘shimcha fon vazifasini o‘taydi.

O‘.Tansiqboyev “Jonajon o‘lka”.

Слайд #11

Tushunchalar taxlili:
Mag’ulotning maqsadi:
Ushbu metod o’tilgan mavzularni o’quvchilar tomonidan yodga olish, biron-bir mavzu bo’yicha o’quvchilar tomonidan berilgan tushunchalarga mustaqil ravishda o’z izohlarini berish, shu orqali o’z bilimlarini baholashga imkoniyat yaratish va o’qituvchi tomonidan qisqa vaqt ichida barcha o’quvchilarni baholab chiqishga yo’naltirilgan.
O’quvchilarni mashg’ulotlarda berilgan ma’lumotni egallaganlik va ma’lumot bo’yicha tayanch tushunchalarni o’zlashtirib olganlik darajalarini aniqlash, o’z bilimlarini mustaqil ravishda erkin bayon eta olish, o’zlarining bilim darajalarini baholay olish, yakka va guruhlarda ishlay olish, guruhdoshlarining fikriga hurmat bilan qarash, shuningdek, o’z bilimlarini bir tizimga keltira olishga o’rgatish.
 Metodning qo’llanishi:
O’quv mashg’ulotlarining barcha turida o’tilgan mavzuni o’zlashtirganlik darajasini baholash, takrorlash, mustaxkamlash yoki oraliq va yakuniy nazorat o’tkazish uchun, shuningdek, yangi ma’lumot berishdan oldin talabalarning bilimlarini tekshirib olish uchun mo’ljallangan. Ushbu metodni dars jarayonida yoki mashg’ulotning bir qismida yakka yoki kichik guruh hamda jamoa shaklida olib borish mumkin.   

Слайд #12

Слайд #13

Texnologiyaning maqsadi:
Mashg'ulot jarayonida mantiqan fikr-mulohaza yuritish, o'z fikrini erkin bayon eta olish, berilgan fikrlardan eng muhimlarini tanlab olish,boshqalar fikrini hurmat qilish va diqqat bilan tinglash, o'z-o'zini baholash.

Слайд #14

Слайд #15

Mashg'ulotni o'tkazish ketma ketligi.
O'quvchi yoki talabalarni mashg'ulotni o'tkazish tartibi bilan tanishtirish.
Guruhlarga ajratish.
Oldindan tayyorlangan tarqatma materiallarni guruh a'zolariga tarqatish.
Berilgan topshiriq avval yakka tartibda bajariladi.
Har bir guruh a'zosiga tarqatma materialning bir burchagiga biron-bir belgi qo'yish taklif etiladi.
Tarqatma materialdagi topshiriqlarnihoyasiga yetgach boshqa guruhlarga “qarxpalak aylanmasi” yo'nalishi bo'yicha almashtiriladi.
Yaangi guruh a'zolari tomonidan materiallar o'rganiladi va unga o'zgartirishlar kiritiladi.
Bu holat guruh a'zolarining soniga qarab amalga oshiriladi.
Tarqatma materiallarni oxirgi almashishidan so'ng har bir guruh a'zosi qo'ygan belgisi asosida o'z materialini tanlab oladilar.
Qo'yilgan belgilarni tahlil qilish lozim bo'lsa, kerakli o'zgartirishni kiritishlari mumkin bo'ladi.
O'qituvchi tarqatma materiallarni yig'ib oladiva baholarni guruh jurnaligi ko'chirib qo'yadi.

Слайд #16

“Charxpalak” texnologiyasidan foydalangan holda o’quvchilarda manzara turlari va ularni chizish usullari haqidagi bilimlarini takomillashtirish uchun quyidagicha vazifa berish mumkin.

Слайд #17

Слайд #18

Слайд #19

Слайд #20

XULOSA

Nazariy qismni o'rgangach, talabalarning vazifasi va amaliy ishi kuzatiladi. Darsning ushbu qismida variantlar ham mumkin. Misol uchun, taxtada rasm ustida ishlashning ketma-ketligini ko'rsatish. Men chizilganga yonboshlab turaman, qisman o'zimni to'sib qo'yaman, butun rasm va tushuntirish jarayoni, bu talabaning imkoniyatlarini o'z-o'zini hurmat qilishiga salbiy ta'sir qiladi, ko'plab savollar tug'iladi. Ranglar bilan ishlaganda, qog'ozga bir qog'oz qo'shiladi, bo'yoq va cho'tka yordamida rasm chizish usullarini ko'rsataman. Bu ham noqulay, chunki bo'yoq vertikal sirtdan oqishi mumkin. Xulosa qilib aytganda, bu usul samarali emas, past natija chiqadi. Yoki kompyuter texnologiyasidan foydalanganda siz katta ekranda tasvir texnikasini aniq va izchil ravishda ko'rsatishingiz mumkin. Hamma uchun ochiq va tushunarli. Shu bilan birga, o’quvchilar rangtasvir texnikasi bo'yicha ko'nikmalarga ega bo'lib, chiziqlarni ishonchli tarzda takrorlaydilar, tasavvurlarini yaratadilar.

Слайд #21

E’TIBORINGIZ
UCHUN
RAHMAT